كار را چندين بار تكرار كرد ، سپس پلى بر روى آن درگاه ( يا دروازه ) قرار داد و دو سر آن را به زنجيرى محكم كرد . كشتيهايى كه شب هنگام به بندر مىرسيدند ، زنجير از ورود آنها جلوگيرى مىكرد ؛ مگر آنكه اجازهء ورود داشته باشند . ابو بكر بنّا غير از خلعتها و چارپايان ، هزار دينار پاداش بگرفت . « 1 » ناصر خسرو كه در قرن پنجم هجرى عكّا را ديده ، مىنويسد : شهر بر بلندى نهاده شده . ( قسمتى از ) شهر زمينى كج ( ناهموار ) و باقى شهر هموار و در همهء ساحل كه بلندى نباشد شهر نسازند از ترس آب دريا و خوف از امواج كه بر كرانه مىزند . مسجد آدينه در ميان شهر از همهء بناهاى شهر بلندتر است و همهء ستونهاى آن مرمر است . در دست راست قبلهء مسجد ، قبر صالح پيامبر ( ع ) قرار دارد . ساخت مسجد قسمتى سنگ‌فرش است و قسمت ديگر آن سبزى كاشته‌اند . شهر را مساحت كردم ؛ درازاى آن دو هزار و پهنايش پانصد ارش بود . شهر ديوارى به غايت محكم دارد و جانب غربى و جنوبى آن به سمت درياست و بر جانب جنوبى لنگرگاهى قرار دارد كه جهت محافظت كشتيها ساخته‌اند . در سمت چپ دروازهء شرقى شهر چشمه‌اى است كه بيست و شش پله مىخورد تا به آب برسد . گفته‌اند ، آن چشمه را آدم ( ع ) پيدا كرده و گاو خود را از آنجا آب داده است . بدين سبب ، آن چشمه را عين البقر خوانده‌اند . « 2 » در سال 497 ق / 1103 م شهر عكّا به محاصرهء بالدوين ، امير فرنگان ، درآمد . ابتدا شهر تسليم نشد ، ولى سرانجام حكمران فاطمى شهر ، زهر الدوله جيوشى ، شهر را تسليم فرنگان كرد . « 3 » ادريسى در وصف عكّا مىنويسد : شهرى بزرگ و وسيع و پر رفت و آمد است ؛ املاك بسيار دارد و بندرگاهش امن است و سكنهء آن آميخته‌اى از اقوام ديگر هستند . از طبريه تا عكّا دو روز راه است . « 4 » در سال 583 ق صلاح الدين ايوبى به شهر عكّا وارد شد و در مسجد جامع كهن آن ، نماز جمعه به جاى آورد و اين نخستين نماز جمعه‌اى بود كه پس از استيلاى فرنگان در ساحل شام خوانده شد . « 5 » ابن جبير كه هنگام تسلط فرنگان بر شام به عكّا آمده ، مىنويسد : اين شهر مركز شهرهاى متصرفى

--> ( 1 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 299 - 230 . ( 2 ) . سفرنامه ؛ ص 21 - 22 . ( 3 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 297 و تاريخ جنگهاى صليبى ؛ ج 2 ، ص 100 - 101 . ( 4 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 365 . ( 5 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 468 .